Từ Andy & Adam
Cẩm nang cho người chăm sóc
Ghi chép thực tế của hai người chăm sóc trong gia đình. Không thuật ngữ, không dài dòng — chỉ là những cách làm mà chúng tôi ước có ai đó đưa cho mình khi mới bắt đầu. Dù bạn đang chăm sóc ai: cha mẹ, bạn đời, con cái, anh chị em, bạn bè, hay chú chó trong nhà.
Bắt đầu từ đâu
Nhận ra sự thay đổi, mở lời những cuộc trò chuyện đầu tiên, và sắp xếp cho tuần đầu tiên.
Đọc trong 7 phút
Dấu hiệu cho thấy cha mẹ lớn tuổi cần được giúp nhiều hơn ở nhà
Những thay đổi mà gia đình nhận ra đầu tiên — trong nhà, trong đống thư từ, trong thuốc men, trong chuyện lái xe và tâm trạng — cách quan sát mà không thành đối đầu, và bước kế tiếp.
Đọc trong 7 phút
Cách nói chuyện với cha mẹ lớn tuổi về việc nhận sự giúp đỡ
Cách mở lời về chuyện giúp đỡ với người cha người mẹ khăng khăng rằng mình vẫn ổn: chọn thời điểm, cách nói, bắt đầu từ chuyện nhỏ, tôn trọng quyền tự quyết, và xử lý một lời từ chối.
Đọc trong 7 phút
Tuần đầu tiên làm người chăm sóc: cần dựng những gì ngay bây giờ
Một kế hoạch khởi động bảy ngày cho người mới bắt đầu chăm người thân: danh sách thuốc, nhóm chăm sóc, giấy tờ, cuốn lịch, gia đình, tiền bạc, và chính bạn.
Đọc trong 7 phút
Khi cha mẹ lớn tuổi dọn về ở chung với bạn
Làm sao để việc cha mẹ dọn về nhà bạn ổn thỏa cho tất cả mọi người: những cuộc trò chuyện trước khi dọn, không gian sống, luật nhà và sự riêng tư, tiền bạc, và gia đình nhỏ của chính bạn.
Đọc trong 8 phút
Chăm cha mẹ bị sa sút trí tuệ: tổ chức từng ngày và cả đội
Phía tổ chức của việc chăm người sa sút trí tuệ: những nếp sinh hoạt làm dịu bất an, các thay đổi về an toàn, ghi lại cái gì hiệu quả, chia sẻ gánh nặng, và tìm hỗ trợ chuyên môn.
Đọc trong 7 phút
Cách thuê người phụ việc tại nhà cho cha mẹ lớn tuổi
Thuê qua công ty hay thuê trực tiếp, cần hỏi những gì, kiểm tra người giới thiệu ra sao, giá cả thế nào, sắp xếp mấy tuần đầu, và giữ cho cả nhà cùng nắm tin.
Thuốc men
Một danh sách duy nhất, một nếp hằng tuần, chuyện lấy thuốc lại, và phải làm gì khi cha mẹ nói không.
Đọc trong 6 phút
Cách sắp xếp thuốc men cho cha mẹ lớn tuổi
Một hệ thống thực tế để quản lý danh sách thuốc của cha mẹ: một nguồn thông tin duy nhất, nếp chia hộp thuốc hằng tuần, theo dõi lấy thuốc lại, và giữ mọi người chăm sóc cùng nhịp.
Đọc trong 6 phút
Cách lập danh sách thuốc cho cha mẹ (cần ghi những gì)
Chính xác những gì phải có trong danh sách thuốc của cha mẹ lớn tuổi, cách trình bày để điều dưỡng phòng cấp cứu đọc trong mười giây, và cách giữ cho nó luôn mới.
Đọc trong 7 phút
Khi cha mẹ không chịu uống thuốc nữa
Vì sao cha mẹ lớn tuổi từ chối uống thuốc, cách tìm ra lý do thật mà không biến thành cuộc giằng co, và cách kéo bác sĩ cùng dược sĩ vào sớm.
Bác sĩ và các buổi hẹn
Cách tới được nơi, cách tận dụng mười lăm phút, và cách không lạc mất nhóm chăm sóc y tế.
Đọc trong 7 phút
Cách chuẩn bị cho buổi khám bác sĩ của cha mẹ
Mang theo gì, hỏi những gì, ghi chép ra sao, và chia sẻ kết quả với cả nhà thế nào — một nếp làm việc lặp lại được cho mọi buổi khám.
Đọc trong 6 phút
Cách nắm được hết bác sĩ và chuyên khoa của cha mẹ
Dựng một danh bạ nhóm chăm sóc cho cha mẹ lớn tuổi: từng bác sĩ, ai lo phần nào, liên lạc ra sao, và ai là người điều phối — để không gì rơi giữa các phòng khám.
Đọc trong 6 phút
Những câu nên hỏi bác sĩ sau khi cha mẹ có chẩn đoán mới
Những câu hỏi biến một chẩn đoán đáng sợ thành một kế hoạch: nó có nghĩa gì trong đời sống hằng ngày, từ giờ đổi gì, ai trong nhóm chăm sóc, và cần canh chừng điều gì.
Đọc trong 6 phút
Đưa cha mẹ đi khám khi bạn không chở đi được
Các lựa chọn đi lại cho buổi khám của cha mẹ — xoay vòng trong nhà, xe công nghệ, xe paratransit, xe do bảo hiểm chi trả — và cách sắp xếp cho thật chắc chắn.
Nằm viện và phẫu thuật
Cần ghi lại những gì trong lúc cha mẹ nằm viện, và cách đưa ông bà về nhà một cách an toàn.
Đọc trong 7 phút
Khi cha mẹ nằm viện: mỗi ngày cần theo dõi những gì
Một nếp làm việc mỗi ngày cho người chăm sóc trong đợt cha mẹ nằm viện — ai là ai, hôm nay đổi gì, sắp tới ra sao — để không gì rơi rớt giữa các ca trực và giữa anh chị em.
Đọc trong 7 phút
Danh sách kiểm tra khi xuất viện mà gia đình nào cũng cần
Những gì cần hỏi, cần lấy và cần chuẩn bị trước khi cha mẹ rời bệnh viện — đối chiếu thuốc, các buổi tái khám, dấu hiệu báo động, và 72 giờ đầu ở nhà.
Đọc trong 7 phút
Chuẩn bị cho ca mổ của cha mẹ: danh sách của người chăm sóc
Phần hậu cần trong ca mổ của cha mẹ, nhìn từ phía gia đình: giấy tờ trước mổ, câu chuyện thuốc men, kế hoạch ngày mổ, và sắp xếp nhà cửa cho lúc hồi phục.
Gia đình và sự phối hợp
Anh chị em, vợ chồng, khoảng cách, công việc, con cái: chia nhau gánh nặng mà không phải đếm công.
Đọc trong 7 phút
Chia việc chăm sóc với anh chị em mà không sinh va chạm
Cách chia việc chăm cha mẹ cho công bằng giữa anh chị em: chọn một người điều phối, chia theo thế mạnh, làm cho công việc được nhìn thấy, và nói chuyện tiền bạc cho thẳng thắn.
Đọc trong 6 phút
Chăm cha mẹ từ xa: cách tham gia thật sự chứ không hình thức
Chăm cha mẹ từ một thành phố khác: dựng hệ thống thông tin của bạn, ôm phần việc thật từ xa, làm cho mỗi chuyến về đáng giá, và nâng đỡ người chăm sóc tại chỗ.
Đọc trong 7 phút
Cách chủ trì một buổi họp gia đình về việc chăm sóc cha mẹ
Một khuôn mẫu chạy được cho buổi họp gia đình về cha mẹ lớn tuổi: ai tham dự, một chương trình cố định, cách xử lý bất đồng, và cách ra về với những quyết định rõ ràng.
Đọc trong 6 phút
Cách dựng một lịch chăm sóc gia đình mà trụ được
Biến câu “tuần này ai ghé thăm mẹ?” thành một bảng phân ca: vẽ ra nhu cầu thật, dựng lịch xoay vòng quanh nếp sống của mỗi người, xử lý chuyện đổi ca, và giữ cho nó luôn nhìn thấy được.
Đọc trong 7 phút
Khi anh chị em bất đồng về việc chăm sóc cha mẹ
Những lý do quen thuộc khiến anh chị em va nhau về việc chăm cha mẹ lớn tuổi — lệch thông tin, lệch gánh nặng, tiền bạc, vai vế cũ — và những cách thực tế để vẫn đi tới quyết định.
Đọc trong 7 phút
Chăm sóc bạn đời: vẫn là vợ chồng, không chỉ là người chăm bệnh
Dành cho những người chồng người vợ bỗng thành người chăm sóc: nhận sự giúp đỡ mà không mặc cảm, giữ lấy cuộc hôn nhân bên trong việc chăm sóc, và dựng một đội quanh mình.
Đọc trong 7 phút
Vừa đi làm toàn thời gian vừa chăm cha mẹ lớn tuổi
Cách những người vừa đi làm vừa chăm người thân trụ được lâu dài: gom việc chăm sóc thành khối, dùng chế độ nghỉ phép và sự linh hoạt ở chỗ làm, chia sẻ gánh nặng, và một cuốn hồ sơ dùng chung.
Đọc trong 6 phút
Thế hệ kẹp giữa: vừa chăm cha mẹ vừa nuôi con nhỏ
Nuôi con trong khi vẫn phải chăm cha mẹ lớn tuổi: cái gì nên biến thành hệ thống, cách nói thật với các con, tìm người giúp ở đâu, và gộp hai cuốn lịch lại.
An toàn và tình huống khẩn cấp
Tờ giấy một trang, một ngôi nhà an toàn hơn, và kế hoạch cho lúc chính người chăm sóc ngã bệnh.
Đọc trong 6 phút
Tờ thông tin khẩn cấp mà cha mẹ lớn tuổi nào cũng nên có
Một tờ giấy khẩn cấp cho người lớn tuổi cần ghi những gì — thuốc, bệnh nền, người liên lạc, giấy tờ — nên để ở đâu, và làm sao giữ cho nó luôn mới.
Đọc trong 7 phút
Danh sách kiểm tra an toàn trong nhà cho cha mẹ lớn tuổi
Đi từng phòng một để làm cho nhà cha mẹ an toàn hơn: ánh sáng, sàn nhà, nhà tắm, bếp, cầu thang, và những sửa chữa nhỏ ngăn được các chấn thương thường gặp.
Đọc trong 6 phút
Nếu chính bạn ngã bệnh? Phương án dự phòng cho người chăm sóc
Cách bảo đảm việc chăm sóc cha mẹ không đứt đoạn nếu người chăm sóc chính đột ngột vắng mặt: một người thế được nêu tên, một bộ bàn giao, thông tin dùng chung, và một lần diễn tập.
Theo dõi sức khỏe tại nhà
Các dấu hiệu sinh tồn và triệu chứng được ghi lại theo cách mà bác sĩ thật sự dùng được.
Đọc trong 6 phút
Theo dõi huyết áp và dấu hiệu sinh tồn của cha mẹ tại nhà
Cách ghi nhật ký huyết áp, cân nặng, đường huyết và các dấu hiệu sinh tồn khác tại nhà mà bác sĩ thật sự dùng được: ghi gì, bao lâu một lần, và chia sẻ ra sao.
Đọc trong 6 phút
Cách ghi nhật ký triệu chứng mà bác sĩ thật sự dùng tới
Một mẫu ghi đơn giản cho triệu chứng của cha mẹ — cái gì, khi nào, nặng ra sao, lúc đó đang có chuyện gì — biến “dạo này bà khác lạ” thành một dòng thời gian lâm sàng.
Giấy tờ, tiền bạc và pháp lý
Hóa đơn, hồ sơ, bảo hiểm, và những giấy tờ cho phép bạn được giúp.
Đọc trong 7 phút
Cách theo dõi hóa đơn và tiền bạc của cha mẹ lớn tuổi
Một cách sắp xếp tôn trọng cho hóa đơn của cha mẹ: lo trước phần thẩm quyền, tìm cho ra mọi khoản chi định kỳ, chặn việc trễ hạn, và canh chừng lừa đảo.
Đọc trong 7 phút
Cách sắp xếp hồ sơ y tế và giấy tờ của cha mẹ
Một cách sắp giấy tờ cho cha mẹ lớn tuổi — hồ sơ y tế, bảo hiểm, giấy tờ pháp lý, giấy tùy thân — để người chăm sóc tìm ra nhanh và cả nhà cùng dùng được.
Đọc trong 7 phút
Quản giấy tờ bảo hiểm y tế của cha mẹ mà không bị rối
Cách người chăm sóc theo kịp giấy tờ Medicare và bảo hiểm của cha mẹ: đọc bản giải trình quyền lợi, theo dõi hồ sơ bồi hoàn, khiếu nại khi bị từ chối, và xin quyền được gọi.
Đọc trong 7 phút
Những giấy tờ pháp lý mà người chăm sóc nào cũng nên hỏi tới
Một bản đồ dễ hiểu về những giấy tờ cho phép bạn giúp cha mẹ — giấy đại diện y tế, các giấy ủy quyền, giấy HIPAA, bản di nguyện y tế — và cách mở lời.
Đời sống hằng ngày
Những lần hỏi thăm, bữa ăn, và chuyện giữ liên lạc.
Đọc trong 6 phút
Nếp hỏi thăm mỗi ngày cho cha mẹ sống một mình
Cách dựng một nếp hỏi thăm hằng ngày cho cha mẹ lớn tuổi sống một mình — cuộc gọi, buổi ghé thăm, phương án dự phòng và cuốn nhật ký chung — mà không làm ông bà thấy bị canh chừng.
Đọc trong 6 phút
Lo bữa ăn và chuyện đi chợ cho cha mẹ lớn tuổi
Cách các gia đình giữ cho cha mẹ ăn uống tử tế: nhận ra sớm dấu hiệu thiếu dinh dưỡng, đơn giản hóa bữa ăn, chia nhau việc đi chợ, và tận dụng dịch vụ giao hàng cùng các chương trình bữa ăn.
Đọc trong 6 phút
Giúp cha mẹ lớn tuổi giữ được đời sống xã hội, tránh cô lập
Những cách thực tế để cha mẹ lớn tuổi không đứt kết nối: dẹp các rào cản, dựng lại nhịp sống hằng tuần, dùng trung tâm người cao tuổi, và hẹn giờ liên lạc gia đình cho đều đặn.
Thú cưng trong vòng tròn chăm sóc
Con chó và con mèo cũng là một phần trong việc chăm sóc của cả nhà: thuốc men của chúng, những lần đi thú y, và kế hoạch cho lúc người của chúng đang nằm viện.
Đọc trong 6 phút
Chăm thú cưng của cha mẹ lớn tuổi khi ông bà không kham hết nổi
Cách giữ con chó hay con mèo ở lại trong đời sống của cha mẹ khi sức khỏe ông bà thay đổi: chia nhau việc chăm, theo dõi lịch thú y và thuốc men, và tính trước cho con vật.
Đọc trong 6 phút
Ai lo cho thú cưng khi người của nó đang nằm viện
Một phương án cho con chó hay con mèo của người thân trong đợt nằm viện hay phục hồi chức năng: đêm đầu tiên, người trông, nếp cho ăn và cho thuốc, và các buổi thú y.
Đọc trong 6 phút
Sắp xếp thuốc men và lịch thú y cho thú cưng
Một danh sách thuốc cho thú cưng, một danh bạ thú y, lịch chích ngừa và khám định kỳ, cùng một cuốn nhật ký dùng chung, để con chó hay con mèo mắc bệnh mạn tính được chăm nhất quán.
Đọc trong 5 phút
Chia nhau việc chăm thú cưng trong nhà hoặc trong gia đình
Cách chia việc chăm con chó hay con mèo mỗi ngày để không sót việc nào và không ai ấm ức: danh sách việc, lịch xoay vòng, ghi nhận, và người trông thú như một thành viên trong đội.
Đọc trong 6 phút
Chăm chó mèo tuổi già: tổ chức những năm cuối cùng
Phần hậu cần của một con thú đang già đi: nhiều buổi thú y hơn, thuốc men và chuyện đi lại, một ngôi nhà hợp với khớp xương cứng, theo dõi sự dễ chịu, và chuẩn bị cho những cuộc trò chuyện khó.
Khuyết tật và nhu cầu phức tạp
Hỗ trợ một người lớn hay một đứa trẻ khuyết tật, và chuyện về nhà sau một cơn đột quỵ hay một chấn thương nặng, ở bất cứ tuổi nào.
Đọc trong 8 phút
Điều phối hỗ trợ cho một người lớn khuyết tật
Hệ thống của gia đình khi hỗ trợ một người lớn khuyết tật: đặt lựa chọn của họ ở trung tâm, vẽ ra nhóm hỗ trợ, theo dõi giấy tờ trợ cấp, và tính đường dài.
Đọc trong 8 phút
Chăm con có nhu cầu y tế phức tạp: hệ thống của cả nhà
Cách cha mẹ của những đứa trẻ bệnh phức tạp giữ được trật tự: hồ sơ dùng chung, nhóm bác sĩ chuyên khoa, vật tư và thiết bị, nhà trường, người chăm sóc, và anh chị em của bé.
Đọc trong 7 phút
Về nhà sau đột quỵ hay chấn thương nặng: tổ chức việc hồi phục
Về nhà sau đột quỵ, chấn thương sọ não hay tổn thương tủy sống: lịch tập phục hồi, ngôi nhà được cải tạo, tập huấn cho người chăm sóc, thuốc men, và chặng đường dài.
Bệnh tâm thần
Vai trò của gia đình khi người thân sống chung với bệnh tâm thần nặng, trầm cảm hay lo âu: nhóm điều trị, sự đồng ý, kế hoạch khủng hoảng, và chỗ dựa của chính bạn.
Đọc trong 8 phút
Đồng hành cùng người thân mắc bệnh tâm thần nặng
Vai trò của gia đình khi người thân mắc rối loạn lưỡng cực, tâm thần phân liệt hay trầm cảm nặng: nhóm điều trị, sự đồng ý, nếp sinh hoạt, kế hoạch khủng hoảng, và chỗ dựa của chính bạn.
Đọc trong 7 phút
Cách cùng người thân viết một kế hoạch ứng phó khủng hoảng
Một mẫu kế hoạch khủng hoảng tâm thần viết ra giấy: dấu hiệu báo trước, cái gì giúp được, gọi ai theo thứ tự nào, nguyện vọng về bệnh viện, và cất nó ở đâu.
Đọc trong 7 phút
Đồng hành cùng bạn đời bị trầm cảm hoặc lo âu
Cách nâng đỡ bạn đời qua trầm cảm hay lo âu mà không đánh mất mối quan hệ lẫn chính mình: giúp việc cụ thể, phần hậu cần của điều trị, và ranh giới.
Bệnh nặng và bệnh mạn tính
Điều trị ung thư và nhiều bệnh mạn tính cùng lúc: phần hậu cần mà gia đình gánh để người bệnh còn sức gánh phần điều trị.
Đọc trong 8 phút
Chăm sóc người thân suốt quá trình điều trị ung thư: phần hậu cần
Phía người chăm sóc trong điều trị ung thư: lịch hẹn, nhật ký tác dụng phụ, bữa ăn và chuyến xe, sắp xếp người giúp, giấy tờ, và cách đi được đường dài.
Đọc trong 7 phút
Điều phối chăm sóc cho người mắc nhiều bệnh mạn tính cùng lúc
Khi người thân có nhiều bệnh và nhiều bác sĩ chuyên khoa: rà lại danh sách thuốc, chọn người cầm trịch, theo dõi từng bệnh, và giữ cho kế hoạch không rời rạc.
Chăm cả người chăm sóc
Kiệt sức, mặc cảm tội lỗi, và những quãng nghỉ, bởi kế hoạch chỉ chạy được khi chính bạn còn chạy được.
Đọc trong 7 phút
Kiệt sức vì chăm sóc: dấu hiệu và cách gỡ
Cách nhận ra tình trạng kiệt sức vì chăm sóc ở chính mình hay ở anh chị em, và những bước thực tế làm nhẹ nó: chia việc, nghỉ thay phiên, và một cuốn hồ sơ dùng chung.
Đọc trong 6 phút
Mặc cảm tội lỗi của người chăm sóc và cách đặt nó xuống
Vì sao người chăm sóc trong gia đình luôn thấy có lỗi dù đã làm bao nhiêu — và những cách thực tế để tách trách nhiệm thật ra khỏi những tiêu chuẩn bất khả thi.
Đọc trong 6 phút
Cách tìm và thật sự dùng dịch vụ chăm sóc thay phiên
Các kiểu chăm sóc thay phiên — tại nhà, chương trình ban ngày, lưu trú ngắn, ca trực của người nhà — cách tìm và chi trả, và cách bàn giao mà không cần dặn dò dài dòng.